Sitede Ara
Site Üyelik
Kullanıcı Adınız :
Şifreniz :
Site Anket
Yeni web sitemizi nasıl buldunuz ?
Çok güzel
Güzel
İdare Eder
Kötü
TEMEL KAPI ELEMANLARI
Dijital Kapılarla ilgili Ders Notu
17 Aralık 2009 Perşembe 16:36 tarihinde eklendi. Toplam 5424 defa okundu.

Mantık devreleri belirli şartlara sahip olan bir probleme çözüm bulabilmek için gerekli karar verme işlemini yapar. Mantık işlemlerini yapabilmek için kapı adı verilen üç temel mantık devreleri kullanılır. Bunlar Ve (and) kapısı, Veya(or) kapısı ve evirici (inverter) devreleridir. Bu üç temel kapı devresi değişik şekillerde bir arada kullanılarak Ve değil (Nand), Veya değil (Nor), Ayrıcalıklı veya (Excelusive-or) ve ayrıcalıklı veya değil (Exclusive-Nor) kapı devreleri elde edilir. Şimdi sırayla bu devreleri inceleyelim.

KAPI DEVRELERİNİN SEMBOL VE DOĞRULUK TABLOSU

KAPILAR

AND

VE

OR

VEYA

NOT

DEĞİL

NAND

VE DEĞİL

NOR

VEYA DEĞİL

EXCLUSİVE

OR(özel veya)

EXCLUSİVE

NOR(özel veya değil)

SEMBOL  
87170723.jpg
 
  
veyay.jpg
  
notr.jpg
  
nandd.jpg
  
norr.gif
  
exxx.jpg
  
exnor.jpg
DOĞRULUK

TABLOLAR ı

A B C A B C A B A B C A B C A B   C A B C
0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1
0 1 0 0 1 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0 1 1 0 1 0
1 0 0 1 0 1

1 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0 0
1 1 1 1 1 1

1 1 0 1 1 0 1 1 0 1 1 1

VE KAPISI (AND GATE):

andj.jpg

Bu temel devrenin iki veya daha çok girişli ve bir tek çıkışı vardır. Girişlerin her biri iki durumdan birinde (1 veya 0) bulunabilir. Ancak bütün girişler 1 mantık seviyesinde olduğu takdirde devrenin çıkışı 1 mantık seviyesinde olur. Devrenin mantıksal çalışmasına bir örnek Şekil 1a da gösterilmektedir. Bir batarya 3 adet seri anahtarı üzerinden Y lambasını beslemektedir. Anahtarların ON durumuna (1) , OFF durumuna (0) mantık seviyesi diyelim. Burada ancak üç anahtar da ON (1) olduğu takdirde lamba yanacaktır. Anahtardan bir tanesinin OFF (0) olması lambanın sönmesine (yani 0 mantık seviyesine alınmasına) neden olacaktır. Üç anahtarında değişik pozisyonlarını bir tablo halinde gösterecek olursak ukarıdaki gerçeklik tablosu elde edilir. VE kapısının sembolü yukarıda gösterilmiştir VE kapısının gerçeklik tablosunu akılda tutmak için tek şeyi bilmek yeterlidir, herhangi bir 0 girişi, çıkışı 0 yapar.

VEYA KAPISI (OR GATE)

46865215.jpg

Bu temel kapı elemanının da iki ve daha fazla girişi ve bir tek çıkışı vardır . Girişler 1 veya 0 olabilirler. Bu devre , girişlerinden herhangi birisi 1 durumunda olduğu zaman çıkışı 1 olacak şekilde düzenlenir. VEYA kapısının eşdeğer devresi yukarıda görülmektedir Bir batarya birbirine paralel 3 anahtar üzerinden Y lambasını beslemektedir. Bu anahtarlar lambanın 3 girişidir lambanın verdiği ışık da devrenin çıkışını temsiletmektedir. Eğer Ve kapısında olduğu gibi anahtarların OFF durumunu 0, ON durumunu 1 olarak kabul edersek , anahtarların çeşitli pozisyonlarına göre çıkış mantık seviyesini bir tablo halinde gösterebiliriz. VEYA kapısının gerçeklik tablosu ve sembolü yujkarıda   gösterilmiştir. OR kapısı devrelerde girişlerden en az birinin 1 durumunda olup olmadığını kontrol etmek için kullanılır. Gerçeklik tablosunu akılda tutmak için tek şeyi bilmek yeterlidir, herhangi bir 1 girişi, çıkışı 1 yapar.

EVİRİCİ :

invereter.jpg

Bu temel kapı elemanının bir girişi ve bir çıkışı vardır ve bu devre daima çıkışı girişine ters olacak şekilde düzenlenmiştir. Şekil 3a'daki devreyi göz önüne alacak olursak , anahtar OFF (0) olduğu zaman lamba yanar, (1 olur). Aksi halde anahtar ON (1) iken lamba kısa devre olarak söner ve çıkış 0 olur. Eviricinin gerçeklik tablosu ve sembolü Şekil 1b ve c'de gösterilmiştir. İnverter kapı devresinin giriş ve çıkışlarında genellikle küçük bir yuvarlak işaret olur Örneğin : Nand, Nor, Ek-Nor gibi.

VE DEĞİL KAPISI (NAND GATE) :

nandm.jpg

Bir VE kapısı ile Eviricinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Anahtarların tümü kapanmadığı (hepsi 1 olmadığı) sürece lamba yanar (1). Başka bir deyişle anahtarlardan birinin OFF olması lambanın yanmasına (1 olmasına) neden olur. NAND kapısının gerçeklik tablosunun unutulmaması için bilinecek tek şey , herhangi bir 0 girişi, çıkışı 1 yapar. Girişler diğer devrelerde olduğu gibi ikiden fazla ve çıkış bir tanedir. NAND gate sembolünde eviricinin çıkışa konulduğuna ve inverter sembolündeki üçgenin kullanılmayıp sadece yuvarlağın kullanıldığına dikkat ediniz.

VEYA DEĞİL KAPISI (NAND GATE) :

norr.jpg

Birden fazla girişi ve tek çıkışı olan devredir. Bir inverter ve OR kapısından meydana gelmiştir. Bu temel kapı elemanlarının eşdeğer devresi   yukarıdaki şekilde verimiştir. Anahtarlardan herhangi birisi ON durumunda olur ise lamba söner  yani çıkış sıfır (0) olur . Gerçeklik tablosu  ve sembolü yukarıdaki şekide verilmiştir. Gerçeklik tablosunun unutulmaması gereken tarafı herhangi bir(1)  geldiği zaman çıkış (0) sifir olur.

berat kurum
Yorum ex-or
kardes ex-or ex-nor kapıalrı ıle ılgılı ornekler yokmu
22 Aralık 2010 Çarşamba 21:55
Yazılım & Tasarım : Mahmut ÖZDEMİR | Destek : Gökhan DOKUYUCU
Copyright © 2009 - Gökhan Dokuyucu. Sitemizdeki resim ve yazıların her hakkı saklıdır